Μυστήριο, πολιτισμός και μάρκετινγκ
Rick Riordan
Τα 39 στοιχεία: Ο λαβύρινθος των σκελετών
Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου
Άγκυρα
Τα 39 στοιχεία: Ο λαβύρινθος των σκελετών είναι το πρώτο βιβλίο μιας δεκάτομης σειράς μυθιστορημάτων γραμμένων από ισάριθμους συγγραφείς, η οποία θα εκδίδεται σταδιακά. Ο πρώτος συγγραφέας, ένας πρώην δάσκαλος αγγλικής φιλολογίας, επεξεργάστηκε την αρχική ιδέα και τους χαρακτήρες και καθόρισε το ύφος του έργου: δυο απροστάτευτα παιδιά, αδίστακτοι ενήλικοι, γρίφοι, θησαυρός. Περιπέτεια και μυστήριο λοιπόν, με ήρωες που ρίχνονται σ' έναν εξαντλητικό αγώνα για να ανακαλύψουν 39 στοιχεία που θα τους οδηγήσουν σε ένα θησαυρό, σύμφωνα με όσα έχει σχεδιάσει μετά θάνατον η ιδιόρρυθμη Γκρέις Κέιχελ, απόγονος μιας από τις ισχυρότερες οικογένειες του κόσμου. Η ιστορία είναι χτισμένη πάνω σ' ένα μοτίβο γνωστό στην παιδική λογοτεχνία και, όπως είναι αναμενόμενο, τα παιδιά θεωρούνται φαβορί και όλοι οι υπόλοιποι συγγενείς είναι οι αντίπαλοί τους. Η δράση εκτυλίσσεται ανά την υφήλιο, ξεναγώντας μας κυριολεκτικά, πρώτα στο Παρίσι, έπειτα στη Βιέννη και αργότερα αλλού, και είναι καταιγιστική, όπως σε πολλά ανάλογα βιβλία (εκρήξεις, παγιδεύσεις, δηλητήρια, κυνηγητά).
Οι νεαροί πρωταγωνιστές ζουν μια τρομακτική κατάσταση, όπου οι δολοπλοκίες απαίσιων ανθρώπων σε βάρος τους αποτυγχάνουν στο παραπέντε, μέχρι να βρεθεί ο επόμενος φρικτός συγγενής που θα προσπαθήσει να βάλει στο χέρι τα στοιχεία που συγκεντρώνουν με τόσο κόπο. Με μια κουβέντα, περιπλανιούνται σ' έναν κόσμο ακραίο και νοσηρό, πλην όμως συναρπαστικό. Είναι η σύγχρονη εκδοχή των παραμυθιών, ένας γοητευτικός εφιάλτης με επιμύθιο όχι «Πρόσεχε τι σε συμβουλεύουν οι μεγάλοι», όπως στα κλασικά παραμύθια, αλλά «Είσαι μόνος σου, πολέμησε λοιπόν με το μυαλό σου».
Οι περιπέτειες των ηρώων δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα, γιατί δεν έχουν αληθοφάνεια και, παρά τη βία, το σύμπαν τους είναι αρκετά καρτουνίστικο. Αντίστοιχα οι ήρωες, πρωταγωνιστές και δευτερεύοντες, είναι σχηματοποιημένοι. Το πρώτο ζεύγος, η δυάδα των αδελφών, αποτελείται από αλληλοσυμπληρούμενους χαρακτήρες: η Έιμη, βιβλιοφάγος και κοινωνικά δειλή, ο Νταν, ζωηρός κι απρόβλεπτος, λατρεύει τις συλλογές και την περιπέτεια και δηλώνει από την αρχή ότι είναι πολύ ωραίο να παίζεις κλέφτες κι αστυνόμους στην πραγματικότητα, μπαίνοντας μυστικά σε σπίτια αγνώστων! Σχηματοποιημένοι είναι και όλοι οι υπόλοιποι ήρωες, όπως η εξαδέλφη Ιρίνα, πρώην πράκτορας της KGB, ο εξάδελφος Τζόνας, αστέρας της ραπ, οι Κάμπρα, εκατομμυριούχοι, η οικογένεια Χολτ, οργανωμένη στρατιωτικά κ.λπ.
Τα 39 στοιχεία ξεχωρίζουν για δυο λόγους: Ο πρώτος είναι παιδαγωγικός. Το ευφυές τέχνασμα πάνω στο οποίο ακουμπά το μήνυμα του βιβλίου είναι ότι δεν αρκεί η δύναμη και η τεχνολογία για να κερδίσεις! Στη δράση εμπλέκονται η Ιστορία και ο πολιτισμός και ο μοχλός για τη λύση των γρίφων είναι η παιδεία. Η επιτυχία βασίζεται στη γνώση, στη δημιουργική αξιοποίηση πληροφοριών και στη σύνθεσή τους (στα δύο πρώτα βιβλία είναι τα γραπτά του Βενιαμίν Φραγκλίνου και μια παρτιτούρα του Μότσαρτ). Θα λέγαμε λοιπόν ότι, στο βάθος-βάθος, βασική προϋπόθεση για να σταθείς στον κόσμο σήμερα είναι μια γερή εκπαίδευση ανοικτή στην έρευνα.
Ο δεύτερος, και πιο σημαντικός για τα εκδοτικά πράγματα, είναι ο νέος τρόπος προώθησης των βιβλίων, ο οποίος βασίζεται στο σκληρό μάρκετινγκ, ώστε να κρατηθεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού. Η σειρά, όπως συνηθίζεται τα τελευταία χρόνια, συνδέεται άμεσα με τη βιομηχανία του θεάματος και των παιχνιδιών, με την αγορά καρτών, με διαγωνισμούς όπου ο νικητής παίρνει βραβεία και, φυσικά, με τη μεταφορά στον κινηματογράφο. Τα 39 στοιχεία εισάγουν στο εμπορικό παιχνίδι ένα νέο στοιχείο: το on line παιχνίδι στο Διαδίκτυο, ζήτημα που καίει, για διαφορετικούς λόγους, γονείς και παιδιά
Αν πρέπει λοιπόν να αναρωτηθούμε για κάτι, δεν είναι εάν αυτό που διαβάσαμε είναι λογοτεχνία, αν έχει παιδαγωγική αξία ή απλά το διαβάζουμε για να περνάει η ώρα. Είναι η τάση που ξεκίνησε από τη δεκαετία του '50 με τις σειρές βιβλίων τύπου Ένιντ Μπλάυτον και η οποία μετεξελίχθηκε μετατρέποντας τα παιδιά από απλούς αναγνώστες σε αναγνώστες καταναλωτές.
Αναμφισβήτητα, Τα 39 στοιχεία είναι συναρπαστικά βιβλία! Ο ενήλικος όμως που θα τα προτείνει έχει πολλά να συζητήσει με τους αναγνώστες τους.
Μαρίζα Ντεκάστρο
|
Press Kit
